Kaida mas grandi di animalnan salvage den Latino Amérika i region di Karibe

A pesar di kasonan eksitoso, manera e poblashon di e turtuga bèrdè ku a mehorá, mundialmente naturalesa ta sigui bai atras. Segun e Living Planet Report (LPR) 2024 di WWF, e poblashon di animalnan salvage a keda redusí ku 73% durante e último 50 añanan. Den regionnan di Latino Amérika i Karibe a opservá e bahada mas grandi, kual ta 95%. E rapòrt ta indiká ku nos planeta ta yegando na un punto krítiko i den e siguiente 5 aña lo tin mester di un esfuerso grandi riba eskala mundial pa kombatí e krísis di klima i naturalesa.

 

Akshon masal
E siguiente 5 aña ta krusial pa e futuro di nos planeta, pero nos tin e poder i e oportunidat pa kambia e ruta. WWF ta hasi un yamada na gobièrnunan pa oumentá fondonan disponibel pa un akshon masal, ku mester bini for di fuentenan públiko i privá. Nan mester aliniá maneho di klima, naturalesa i desaroyo mas mihó. Gobièrnu i kompanianan mester stòp ku aktividatnan ku ta daña biodiversidat i klima, i usa e fondonan pa aktividatnan ku ta sostené e ophetivonan mundial.

Arjan de Groene, koordinadó di Wereld Natuur Fonds pa e region Karibe, ta splika:
“E redukshon di poblashon di animalnan salvage den e region di Karibe ta mustra ku e urgensia pa aktua tin un prioridat mas haltu ku nunka. Ounke e impakto di diferente menasa ta serio, tin tambe kasonan ku ta duna speransa, manera e stabilisashon di e poblashon di turtuga bèrdè den e region Karibe despues di dékadanan di mas protekshon. Nos ta wak tambe ku algun ‘super koral’ ta sobrebibí a pesar di e menasanan konstante ku nan ta enfrentá. Si nos uni forsa entre e region di Karibe Hulandes, Colombia, Guyananan i e region mas grandi, ainda nos por preservá i rekonstruí e lugánan i espesienan úniko ku ta esensial pa nos sobrebibensia.”

Turtuga bèrdè © Casper Douma

Kambionan den poblashon

E Living Planet Index (LPI) ta sigui e patronchi den poblashon di espesienan for di 1970 te ku 2020. E ta usa dato di mas o ménos 35.000 movementu di poblashon di 5.495 espesie, inkluyendo anfibio, para, piská, mamífero i rèptil. Kambionan den tamaño di poblashon ta funshoná komo un señal tempran di riesgo di ekstinshon i ta indiká kon sano un ekosistema ta. E redukshon mas rápido a tuma lugá den Latino Amérika i region di Karibe ku un bahada di 95%. Afrika ta sigui ku 76%, i Asia i Pasífiko ku 60%. Algun espesie ta mustra tendensia preokupante. Por ehèmpel, dòlfein ros di riu den Amazonas a baha ku 65%. E kantidat di nèshinan di ‘lederschildpad’ na Guyana i Trinidad i Tobago a keda redusí ku 95%. Na nivel mundial, algun poblashon di piská ku ta ser manehá a mustra un mehorashon den e últimonan añanan, miéntras otronan a keda stabil.

Ekosistemanan manera refnan di koral ta vulnerabel pa kambio di klima, polushon i malesanan. © Casper Douma

Menasanan

Tin un kaida mas grandi (-85%) serka espesienan ku ta biba den awa dushi, siguí pa esnan ku ta biba riba tera (-69%) i e espesienan marino (-56%). E menasa mas grandi pa animalnan salvage ta pèrdida di hábitat, siguí pa eksplotashon eksesivo, espesienan invasivo i malesanan. Produkshon di kuminda ta e motibu prinsipal di pèrdida di hábitat riba tera, loke ta kousa pèrdida di biodiversidat i emishon di gasnan ku efekto di ‘broeikas’. Mas o ménos 90% di deforestashon  ta tuma lugá pa krea tereno pa agrikultura, prinsipalmente den regionnan trópiko i suptrópiko. Esaki a trese un bahada grandi den e poblashon di animalnan salvage den Latino Amérika, Afrika i Asia-Pasífiko. Kambio di klima ta un menasa adishonal den Latino Amérika i region di Karibe, kaminda e poblashon a baha ku 95%. Afortunadamente, WWF a mira tambe un redukshon di algun menasa. E poblashon di turtuga bèrdè a stabilisá dor ku e hòrtamentu di nan webunan i konsumo di turtuga a bira ménos den e último dékadanan.

 

 

 

 

 

 

 

Historia di refnan

Deskubrí nos eksposishon >